ZC299 a ZC429. Jaki numer do JPK? Zgłoszenie celne ZC429 a odliczenie VAT

Importerzy rozliczający VAT od importu towarów w Polsce stają przed praktycznym pytaniem – który numer dokumentu celnego wpisać do pliku JPK_VAT i czy każdy rodzaj zgłoszenia celnego daje prawo do odliczenia podatku naliczonego? Różnica między numerem dokumentu ZC299 a numerem ZC429 ma bezpośredni wpływ na poprawność rozliczenia VAT i JPK – a błędy w tym zakresie mogą skutkować wezwaniem z urzędu skarbowego lub koniecznością korekty deklaracji.

Czym jest dokument ZC299 i ZC429?

Oba dokumenty są generowane w polskim systemie informatycznym obsługującym zgłoszenia celne – systemie AIS/IMPORT (Automated Import System). Są to elektroniczne komunikaty potwierdzające przyjęcie i rozliczenie zgłoszenia celnego, jednak pełnią różne funkcje i dokumentują różne etapy procesu importowego.

ZC299 to komunikat potwierdzający zwolnienie towaru z procedury celnej – jego wydanie oznacza, że urząd celny dopuścił towar do obrotu na terytorium Unii Europejskiej. Dokument zawiera szczegółowe dane zgłoszenia celnego, w tym numer MRN (numer ewidencyjny zgłoszenia), wartość celną, stawki należności celnych i kwotę VAT importowego obliczoną przez organ celny. To właśnie ZC299 jest dokumentem, który stanowi podstawę do rozliczenia VAT od importu towarów.

ZC429 to z kolei komunikat potwierdzający przyjęcie zgłoszenia uzupełniającego lub stanowiący potwierdzenie zaksięgowania długu celnego w ramach procedury uproszczonej. Dokument ten jest wystawiany w sytuacjach, gdy importer korzysta z uproszczonych procedur celnych – na przykład gdy towar jest dopuszczany do obrotu na podstawie wpisu do rejestru (procedura uproszczona z art. 182 Unijnego Kodeksu Celnego), a zgłoszenie uzupełniające składane jest po faktycznym dopuszczeniu towaru.

Który numer wpisać do JPK_VAT?

To pytanie zadaje sobie wielu importerów i księgowych, ponieważ w systemie AIS/IMPORT generowanych jest kilka komunikatów dla 1 zgłoszenia celnego. Prawidłowe wskazanie numeru dokumentu w pliku JPK_VAT jest niezbędne do tego, aby organy podatkowe mogły zweryfikować prawo do odliczenia VAT naliczonego.

W pliku JPK_V7M lub JPK_V7K (zastąpiły wcześniejszy JPK_VAT od 1 października 2020 roku) przy wykazywaniu VAT naliczonego z tytułu importu towarów należy podać numer dokumentu celnego, na podstawie którego importer ma prawo do odliczenia podatku. Urzędy skarbowe konsekwentnie wskazują, że właściwym dokumentem jest:

• w standardowej procedurze celnej – numer dokumentu ZC299, który potwierdza zwolnienie towaru i zawiera ostateczne kwoty należności, w tym VAT importowy
• w procedurze uproszczonej z wpisem do rejestru – numer dokumentu ZC429 (potwierdzenie zgłoszenia uzupełniającego), ponieważ to ten dokument zawiera ostateczne i kompletne dane o kwocie VAT podlegającej rozliczeniu

W praktyce oznacza to, że wybór między ZC299 a ZC429 zależy od rodzaju stosowanej procedury celnej, a nie od preferencji importera. Wpisanie numeru niewłaściwego dokumentu może skutkować niezgodnością danych w JPK z dokumentacją celną, co może wywołać czynności sprawdzające ze strony urzędu skarbowego.

ZC429 a prawo do odliczenia VAT – kiedy powstaje?

Prawo do odliczenia VAT naliczonego z tytułu importu towarów powstaje zgodnie z art. 86 ust. 10b pkt 1 ustawy o VAT – nie wcześniej niż w rozliczeniu za okres, w którym podatnik otrzymał dokument celny potwierdzający kwotę podatku. Przy procedurze uproszczonej z wpisem do rejestru kwestia momentu odliczenia jest bardziej złożona.

Moment prawa do odliczenia VAT z dokumentu ZC429:

• prawo do odliczenia powstaje co do zasady w miesiącu (lub kwartale), w którym importer otrzymał dokument ZC429 zawierający ostateczną kwotę VAT importowego
• jeśli zgłoszenie uzupełniające jest składane po upływie okresu rozliczeniowego, w którym towar faktycznie dopuszczono do obrotu, odliczenie VAT może przypadać na późniejszy okres niż data faktycznego wwozu towaru
• importer korzystający z procedury uproszczonej jest zobowiązany do wykazania VAT importowego w JPK za okres, w którym powstał obowiązek podatkowy – czyli za miesiąc wpisu do rejestru – natomiast odliczenie możliwe jest dopiero po otrzymaniu ZC429

Ta asymetria między momentem wykazania VAT należnego a momentem odliczenia VAT naliczonego może generować przejściowe zobowiązanie podatkowe, jeśli ZC429 wpłynie do importera z opóźnieniem względem okresu rozliczeniowego, w którym towar dopuszczono do obrotu.

Rozliczenie VAT importowego – procedura standardowa a uproszczona

Importerzy mają do wyboru 2 podstawowe modele rozliczenia VAT od importu towarów, które różnią się zarówno terminem płatności, jak i dokumentacją niezbędną do odliczenia podatku.

Standardowe rozliczenie VAT importowego (przez urząd celno-skarbowy):

• VAT jest obliczany i pobierany bezpośrednio przez organ celny w momencie dopuszczenia towaru do obrotu
• importer płaci VAT do urzędu celno-skarbowego (lub zabezpiecza należność) przed objęciem towaru procedurą dopuszczenia do obrotu
• podstawą do odliczenia VAT naliczonego jest dokument ZC299 otrzymany od organu celnego
• kwota VAT wykazana w ZC299 jest przenoszona do pliku JPK_V7 jako podatek naliczony w danym okresie rozliczeniowym

Uproszczone rozliczenie VAT importowego (art. 33a ustawy o VAT):

• importer uprawniony do stosowania procedury uproszczonej rozlicza VAT importowy bezpośrednio w deklaracji podatkowej – bez wpłacania go do urzędu celno-skarbowego w momencie odprawy
• VAT należny i VAT naliczony wykazywane są w tym samym pliku JPK_V7, co eliminuje konieczność angażowania środków finansowych na zapłatę VAT przy odprawie celnej
• warunkiem korzystania z art. 33a jest uzyskanie pozwolenia na stosowanie procedury uproszczonej lub statusu upoważnionego przedsiębiorcy (AEO)
• dokumentem potwierdzającym kwotę VAT jest w tym przypadku ZC429

Jak poprawnie wypełnić JPK_V7 przy imporcie?

W pliku JPK_V7 transakcje importowe wykazuje się w części ewidencyjnej i deklaracyjnej. Przy wykazywaniu podatku naliczonego z importu towarów należy zwrócić uwagę na kilka istotnych elementów formularza.

Dane wymagane przy uzupełnianiu JPK_V7 dla transakcji importowych:

• numer dokumentu celnego – ZC299 (procedura standardowa) lub ZC429 (procedura uproszczona); numer wpisuje się w polu dotyczącym numeru dokumentu zakupu
• data dokumentu celnego – data zwolnienia towaru (ZC299) lub data przyjęcia zgłoszenia uzupełniającego (ZC429)
• podstawa opodatkowania – wartość celna towaru powiększona o należności celne i akcyzę (jeśli dotyczy)
• kwota VAT – zgodna z kwotą wykazaną w dokumencie celnym; niedopuszczalne jest samodzielne przeliczanie kwoty VAT przez importera bez oparcia w dokumencie celnym
• kod GTU – jeśli importowany towar należy do kategorii objętych obowiązkiem oznaczania kodami GTU, należy go wpisać w ewidencji JPK

Najczęstsze błędy przy rozliczaniu VAT z importu

Błędy w rozliczeniu VAT importowego zdarzają się nawet doświadczonym służbom finansowo-księgowym, ponieważ przepisy są złożone, a dokumentacja celna bywa obszerna i nieintuicyjna dla osób niemających stałego kontaktu z procedurami celnymi.

Najczęstsze błędy przy rozliczaniu VAT z importu towarów:

• wpisanie w JPK numeru MRN zgłoszenia celnego zamiast numeru dokumentu ZC299 lub ZC429 – to 2 różne numery i tylko numer dokumentu (nie MRN) jest właściwym identyfikatorem do JPK
• odliczenie VAT w miesiącu faktycznego wwozu towaru bez posiadania dokumentu ZC429, gdy stosowana jest procedura uproszczona
• mylenie procedury z art. 33a ustawy o VAT z procedurą standardową i stosowanie niewłaściwego dokumentu jako podstawy odliczenia
• niewykazanie w JPK importu towarów z zastosowaniem procedury uproszczonej po stronie VAT należnego – co skutkuje odliczeniem bez odpowiadającego mu zobowiązania
• brak weryfikacji kwoty VAT w dokumencie celnym i przepisanie jej z faktury dostawcy zagranicznego, podczas gdy podstawą do odliczenia jest wyłącznie kwota wynikająca z dokumentu ZC299 lub ZC429